13Th5
TỘI NGƯỢC ĐÃI HOẶC HÀNH HẠ ÔNG BÀ, CHA MẸ, VỢ CHỒNG, CON, CHÁU HOẶC NGƯỜI CÓ CÔNG NUÔI DƯỠNG MÌNH BỊ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?
Ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có nghĩa vụ nuôi dưỡng mình được gắn kết với nhau bởi mối quan hệ hôn nhân va gia đình. Các thành viên trong gia đình có nghĩa vụ yêu thương, nuôi dưỡng, giúp đỡ lẫn nhau. Mọi hành vi ngược đãi, hành hạ, xâm phạm đến tính mạng, thân thể, sức khỏe của ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Vậy hành vi ngược đại hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình bị xử lý như thế nào? Cùng Luật Huy Hoàng làm rõ vấn đề pháp lý trên qua bài viết dưới đây.
1.Quy định của pháp luật về tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình
Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình được quy định tại Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 (sau đây gọi tắt là BLHS 2015), cụ thể:
“Điều 185. Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình
1. Người nào đối xử tồi tệ hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm thân thể ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình thuộc một trong những trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần;
b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
a) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu;
b) Đối với người khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo”
2. Cấu thành tội phạm tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình
a. Khách thể của tội phạm
Khách thể của tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình là quan hệ gia đình và các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ giữa ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng người phạm tội.
Đối tượng tác động của tội phạm này bao gồm: Ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con, cháu và người có công nuôi dưỡng mình.
+ Ông bà gồm cả ông bà nội, ông bà ngoại;
+ Cha mẹ bao gồm cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng;
+ Con bao gồm con đẻ (con trong giá thú hoặc ngoài giá thú), con nuôi, con dâu, con rể, con riêng của vợ hoặc chồng chưa thành niên và đang sống chung với bố dượng hoặc mẹ kế.
+ Cháu bao gồm cháu nội hoặc cháu ngoại; cháu nuôi.
+ Người có công nuôi dưỡng mình là người có công nuôi dưỡng người có hành vi ngược đãi, hành hạ. Đối tượng này không phụ thuộc vào quan hệ huyết thống hoặc quan hệ hôn nhân, mà hoàn toàn phụ thuộc vào quan hệ nuôi dưỡng giữa người nuôi dưỡng với người được nuôi dưỡng
b. Mặt khách quan của tội phạm
Hành vi khách quan: người phạm tội thực hiện hành vi đối xử tệ bạc hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm tới thân thể ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình hoặc cả hai hành vi này.
+ Hành vi đối xử tệ bạc đối với ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình được thể hiện bằng không hành động như không cho người bị hại, ăn no, không cho mặc ấm, không thể tự do đi lại hay làm những điều không trái pháp luật mà người bị hại mong muốn hoặc có thể bằng hành động như chửi bới, làm cho tinh thần bị hại bị ảnh hưởng.
+ Hành vi bạo lực xâm phạm thân thể là hành vi hành động, xâm phạm trực tiếp đến thân thể người bị hại như đánh, đấm, nhốt, … người bị hại.
+ Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần. Thông thường, hành vi hành hạ, ngược đãi được lặp đi lặp lại và kéo dài vài ngày, vài tuần, thậm chí hàng tháng, hàng năm. Hành vi này không chỉ gây đau đớn về thể xác mà còn gây đau khổ về tinh thần cho người bị hành hạ, nếu hành vi này có gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người bị hành hạ, thì cũng chỉ là thương tích nhẹ chưa tới mức bị tuy cứu về tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật hình sự.
+ Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm là trước đó đã có lần ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình đã bị xử phạt hành chính bằng một trong những hình thức xử phạt hành chính hoặc bằng một trong những hình thức xử lý hành chính khác theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và theo Nghị định số 82/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình và chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử lý hành chính, nay lại có hành vi ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình. Nếu trước đó người phạm tội tuy có bị xử lý hành chính, nhưng về hành vi khác không phải là hành vi ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình thì cũng không cấu thành tội phạm này.
Hậu quả của hành vi ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình gây ra là những thiệt hại cho ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình như: tính mạng, sức khoẻ, do bị bệnh tật, do tự sát, hoặc những thiệt hại khác cho người bị hại như: phải bỏ học đi lang thang bị người khác rủ rê lôi kéo vào con đường tội phạm.
Hậu quả không phải dấu hiệu bắt buộc trong mọi trường hợp. Trường hợp người phạm tội đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm, không cần biết hậu quả của tội phạm có xảy ra không, tội phạm hoàn thành khi hành vi ngược đãi, hành hạ nạn nhân xảy ra. Trường hợp nạn nhân bị ngược đãi trong một thời gian dài thì tỷ lệ thương tổn cơ thể hay thương tổn về tinh thần là những yếu tố để xác định nạn nhân có bị ngược đãi, hành hạ trong một thời gian dài hay không. Trong trường hợp này, hậu quả lại là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm.
c. Chủ thể của tội phạm
Chủ thể của tội phạm là người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự. Trong từng trường hợp cụ thể, người phạm tội phải có quan hệ nhất định với người bị hại.
d. Mặt chủ quan của tội phạm
Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý. Tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là hành vi ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình.
3. Hình phạt đối với người phạm tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình.
Điều 185 Bộ luật Hình sự quy định 02 khung hình phạt đối với người phạm tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình như sau:
– Khung hình phạt phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với người nào đối xử tồi tệ hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm thân thể ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình thuộc một trong những trường hợp sau:
+ Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần;
+ Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
– Khung hình phạt phạt tù từ 02 năm đến 05 năm đối với người phạm tội thuộc một trong các trường hợp:
+ Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu;
+ Đối với người khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo.
4. Phân biệt tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình với tội hành hạ người khác
Tội hành hạ người khác và Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình đều có điểm chung là xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác. Việc xâm phạm này thể hiện qua hành vi đối xử tàn ác với nạn nhân. Cả hai tội phạm này đều được thực hiện với lỗi cố ý bởi người từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Tuy tương đối giống nhau nhưng vẫn có thể phân biệt hai tội phạm này dựa vào các tiêu chí sau:
| Tiêu chí | Tội hành hạ người khác | Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình |
| Cơ sở pháp lý | Điều 140 Bộ luật Hình sự | Điều 185 Bộ luật Hình sự |
| Đối tượng tác động | Có thể là bất kỳ người nào có mối quan hệ lệ thuộc đối với người phạm tội ở các lĩnh vực khác nhau. | Phải là ông, bà, cha, mẹ, vợ chồng, con, cháu, người nuôi dưỡng của người phạm tội. |
| Chủ thể | Là người có quan hệ lệ thuộc với nạn nhân. Quan hệ lệ thuộc ở đây phát sinh do quan hệ công tác (thủ trưởng với nhân viên…), do quan hệ tín ngưỡng (cha cố với con chiên…) hoặc do quan hệ thầy trò… | Là người có mối quan hệ về hôn nhân và gia đình. Và đối tượng tác động của tội phạm là ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng… |
| Điều kiện truy cứu TNHS | Không bắt buộc có hậu quả. | Người phạm tội có hành vi đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nhưng không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 Bộ luật Hình sự, bao gồm: (1) Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần; (2) Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. (3) Hành hạ người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu; (4) Hành hạ người khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo. |
Trên đây là bài tư vấn của LUẬT HUY HOÀNG về tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình. Hy vọng bài viết mang đến thông tin bổ ích cho quý khách hàng. Mọi thắc mắc cần giải đáp vui lòng liên hệ chúng tôi.
5. Dịch vụ pháp lý Luật Huy Hoàng
Với đội ngũ luật sư giỏi, giàu kinh nghiêm, LUẬT HUY HOÀNG tự hào là đơn vị cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, tận tâm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng.
– Tư vấn hồ sơ vụ án, đánh giá tính chất hành vi vi phạm và đưa ra định hướng giải quyết
– Cùng khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước, Tòa án khi có yêu cầu
– Hỗ trợ soạn thảo văn bản, đơn từ, thay mặt khách hàng tranh tụng tại Tòa án, …
Cùng nhiều dịch vụ pháp lý khác.
Mọi thắc mắc cần giải đáp hoặc muốn trải nghiệm dịch vụ pháp lý vui lòng liên hệ chúng tôi theo thông tin sau:
