31Th5
TỘI HÀNH HẠ NGƯỜI KHÁC THEO ĐIỀU 140 BLHS 2015
Tội hành hạ người khác là tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự của con người được pháp luật bảo vệ. Người phạm tội hành hạ người khác có thể bị phạt cải tạo không giam giữ, phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm (theo quy định tại Điều 140 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017). Hãy cùng Luật Huy Hoàng làm rõ qua bài viết dưới đây.
1. Quy định của pháp luật về tội hành hạ người khác
Hành hạ người khác là hành vi đối xử tàn ác như gây đau đớn về thể xác, đè nén, áp bức về tinh thần người bị lệ thuộc.
Điều 140 Bộ luật hình sự 2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự) quy định Tội hành hạ người khác như sau:
“Điều 140. Tội hành hạ người khác
1. Người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;
b) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 31% trở lên;
c) Đối với 02 người trở lên.”
2. Cấu thành tội phạm
Khách thể của tội phạm
Khách thể của tội phạm là quyền bất khả xâm phạm về thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và quyền được Nhà nước bảo hộ về thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người.
Chủ thể của tội phạm
Chủ thể thực hiện tội phạm này là bất kì người nào giữ vai trò là người được lệ thuộc, đủ 16 tuổi và có năng lực trách nhiệm hình sự.
Chủ thể thực hiện tội phạm có thể là bất kì người nào được nạn nhân lệ thuộc, chủ thể có thể là cá nhân thực hiện tội phạm nhưng cũng có thể là đồng phạm. Thậm chí, trên thực tế, có nhiều vụ án phạm tội có tổ chức, có sự liên kết chặt chẽ giữa những người đồng phạm.
Mặt chủ quan của tội phạm
Tội hành hạ người khác được thực hiện do lỗi cố ý.
Người phạm tội biết rõ mức độ nguy hiểm của hành vi mà mình gây ra, nhận thức rõ hành vi đó có thể gây tổn hại đến thể chất và tinh thần người người lệ thuộc. Tuy nhiên người phạm tội không mong muốn cho hậu quả người lệ thuộc bị tổn hại về sức khỏe hay tinh thần xảy ra nhưng vẫn có ý thức để mặc hậu quả đó xảy ra.
Mặt khách quan của tội phạm
Tội hành hạ người khác được biểu hiện qua hành vi đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình, bao gồm các hành vi như:
Đối xử tàn ác với người lệ thuộc mình: hành vi của người phạm tội lặp đi lặp lại trong một thời gian dài, dẫn đến việc gây ra sự đau đớn cả về thể xác lẫn tinh thần đối với người lệ thuộc mình thông qua các hành vi như đánh đập, không cho người đó hại ăn uống, chửi mắng thậm tệ, … nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
Làm nhục người lệ thuộc mình: hành vi của người phạm tội xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của người lệ thuộc mình một cách trái pháp luật.
Người lệ thuộc ở đây có thể được hiểu là người lệ thuộc về tài chính, công việc, tôn giáo, … chẳng hạn như quan hệ công tác (thủ trưởng với nhân viên), quan hệ thầy trò, quan hệ tôn giáo, quan hệ giữa người làm công với chủ, …Đặc biệt, người lệ thuộc không phải là ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu của người phạm tội hoặc người có công nuôi dưỡng người phạm tội. Bởi, nếu đối tượng lệ thuộc bị ngược đãi là ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình, pháp luật đã quy định riêng tội danh ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình tại Điều 185 Bộ luật Hình sự.
Hành vi của tội hành hạ người khác cũng tương tự như hành vi của tội bức tử, chỉ khác nhau ở chỗ: trong tội hành hạ người khác, người bị hành hạ không tự sát, nên có thể nói tội hành hạ người khác là hành vi khách quan của tội bức tử. Thông thường, hành vi hành hạ được lặp đi lặp lại và kéo dài vài ngày, vài tuần, thậm chí hàng tháng, hàng năm. Hành vi hành hạ người khác vừa gây đau đớn về thể xác cho nạn nhân vừa gây thống khổ về tinh thần họ. Tuy nhiên các hành vi gây đau đớn về thể xác chỉ là những thương tích nhẹ chưa đến mức đáng kể để bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.
3. Hình phạt đối với tội hành hạ người khác
Điều 140 Bộ luật Hình sự quy định 02 khung hình phạt đối với người phạm tội như sau:
Mức hình phạt tại khoản 1 Điều 140 Bộ luật hình sự: Khung hình phạt phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm đối với trường hợp người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục 01 người lệ thuộc mình.
Mức hình phạt tại khoản 2 Điều 140 Bộ luật hình sự: Khung hình phạt phạt tù từ 01 năm đến 03 năm trong các trường hợp sau đây:
Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ. Việc quy định này xuất phát từ chính sách bảo vệ nhóm người yếu thế trong xã hội của Nhà nước cũng như truyền thống đạo đức “kính già yêu trẻ”, “lá lành đùm lá rách” của dân tộc.
4. Phân biệt tội bức tử và tội hành hạ người khác
Giống nhau
Đều có hành vi khách quan là đối xử tàn ác, ước hiếp, làm nhục, … người lệ thuộc mình. Hành vi này được lặp đi lặp lại nhiều lần và kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Xâm phạm đến quyền được bảo hộ sức khỏe, tự do, danh dự của người bị lệ thuộc.
Lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý
Khác nhau
| Tiêu chí so sánh | Tội bức tử Điều 130 BLHS | Tội hành hạ người khác Điều 140 BLHS |
| Lỗi | Có thể là lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý (vô ý do quá tự tin hoặc do cẩu thả) | Lỗi cố ý |
| Đối tượng tác động | Người lệ thuộc mình | Người lệ thuộc mình nhưng không phải ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình. |
| Hậu quả | Hành vi tự sát (Không nhất thiết phải có hậu quả chết người) | Không dẫn đến hậu quả làm nạn nhân tự sát |
| Khung hình phạt | – Khung 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với trường hợp người phạm tội đối xử tàn ác, thường xuyên ức hiếp, ngược đãi hoặc làm nhục người lệ thuộc mình làm người đó tự sát, – Khung 2: Phạt tù từ 05 năm đến 12 năm đối với các trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội trên nhưng thuộc một trong 2 trường hợp sau: + Đối với 02 người trở lên + Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai | – Khung 1: phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm trong trường hợp người phạm tội đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 của Bộ luật này. – Khung 2: phạt tù từ 01 năm đến 03 năm trong các trường hợp sau đây a) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; b) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân 11% trở lên; c) Đối với 02 người trở lên |
5. Phân biệt tội hành hạ người khác với tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình
Tội hành hạ người khác và Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình đều có điểm chung là xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác. Việc xâm phạm này thể hiện qua hành vi đối xử tàn ác với nạn nhân. Cả hai tội phạm này đều được thực hiện với lỗi cố ý bởi người từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Tuy tương đối giống nhau nhưng vẫn có thể phân biệt hai tội phạm này dựa vào các tiêu chí sau:
| Tiêu chí | Tội hành hạ người khác | Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình |
| Cơ sở pháp lý | Điều 140 Bộ luật Hình sự | Điều 185 Bộ luật Hình sự |
| Đối tượng tác động | Có thể là bất kỳ người nào có mối quan hệ lệ thuộc đối với người phạm tội ở các lĩnh vực khác nhau. | Phải là ông, bà, cha, mẹ, vợ chồng, con, cháu, người nuôi dưỡng của người phạm tội. |
| Chủ thể | Là người có quan hệ lệ thuộc với nạn nhân. Quan hệ lệ thuộc ở đây phát sinh do quan hệ công tác (thủ trưởng với nhân viên…), do quan hệ tín ngưỡng (cha cố với con chiên…) hoặc do quan hệ thầy trò… | Là người có mối quan hệ về hôn nhân và gia đình. Và đối tượng tác động của tội phạm là ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng… |
| Điều kiện truy cứu TNHS | Không bắt buộc có hậu quả. | Người phạm tội có hành vi đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nhưng không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 Bộ luật Hình sự, bao gồm: (1) Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần; (2) Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. (3) Hành hạ người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu; (4) Hành hạ người khuyết tật nặng, khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo. |
6. Dịch vụ pháp lý Luật Huy Hoàng
Với đội ngũ luật sư giỏi, giàu kinh nghiêm, LUẬT HUY HOÀNG tự hào là đơn vị cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, tận tâm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự.
Tư vấn hồ sơ vụ án, đánh giá tính chất hành vi vi phạm và đưa ra định hướng giải quyết
Cùng khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước, Tòa án khi có yêu cầu
Hỗ trợ soạn thảo văn bản, đơn từ, thay mặt khách hàng tranh tụng tại Tòa án, …
Cùng nhiều dịch vụ pháp lý khác.
Mọi thắc mắc cần giải đáp hoặc muốn trải nghiệm dịch vụ pháp lý vui lòng liên hệ chúng tôi theo thông tin sau:
